NASZE MAGAZYNY:
Najnowszy numer:

Zapoznaj się z zawartością
najnowszego numeru magazynu
Magazyn Dźwig 2/2019
Prenumerata
Aktualności
Archiwum czasopism
Modernizacje dźwigów typu ODA

Ważnym zadaniem dla właściciela urządzenia dźwigowego jest utrzymanie go w dobrym stanie technicznym przez jak najdłuższy okres eksploatacji, a następnie, w razie potrzeby, zaplanowanie i dokonanie właściwej modernizacji.

Użytkownicy dźwigów, obserwując rozwój techniki w przemyśle dźwigowym, oczekują od zarządców obiektów, żeby po przeprowadzeniu kosztownej modernizacji ich urządzenia były bezpieczne, niezawodne, łatwe w obsłudze, estetyczne i wygodne.

Intencją autorów artykułu jest poruszenie tematu modernizacji jednego z najbardziej popularnych dźwigów osobowych typu ODA produkowanych po 1968 roku przez ZUD Warszawa po wdrożeniu licencji szwedzkiej firmy ASEA-GRAHAM. Dźwigi tego typu umieszczane były w szybach o wymiarach 1400x1700mm przy powtarzalnych wymiarach podszybia i nadszybia, odpowiednio 1750mm i 3600mm. Maszynownie tych dźwigów zawsze znajdowały się nad szybem, ale dojścia do nich (często bardzo utrudnione) wynikały z projektu budynku.

Zespoły dźwigowe zaprojektowano na bazie szwedzkiej dokumentacji technicznej pozyskanej wraz z licencją, jednak w krótkim czasie, idąc z postępem technicznym, powstawały coraz to nowsze odmiany konstrukcyjne tych dźwigów. Różniły się one rodzajem zespołów napędowych, rodzajem sterowania, jak również wdrażane były nowe komponenty wyposażenia mechanicznego, takie jak chwytacze, ramy kabinowe, zawieszenia lin nośnych, ograniczniki prędkości itp.

Wszystkie te zmiany miały na celu polepszenie jakości i niezawodności podzespołów dźwigowych. W rezultacie - każde z tych nowocześniejszych urządzeń wpływało na poprawę bezpieczeństwa użytkowania dźwigu. Wspomniane nowe wdrożenia spowodowały, że dzisiaj mamy do czynienia z dużą różnorodnością dźwigów typu ODA, jednak najbardziej typową i przez wiele lat produkowaną odmianą był dźwig wyposażony w następujące podzespoły: drzwi półautomatyczne z ryglem licencyjnym, kabina drewniana 940x1240mm bez drzwi, ale z progiem ruchomym, rama kabinowa z chwytaczami kulowymi i zawieszeniem sprężynowym, ogranicznik prędkości typu MR1, zespół napędowy z reduktorem R4 i silnikiem 2-biegowym, przeciwwaga mieczowa z zawieszeniem sprężynowym, sterowanie przekaźnikowe, zbiorcze w dół.

Schemat oraz najważniejsze parametry takiego dźwigu przedstawione są na rys. nr 1.

Dźwigi licencyjne ODA

Umieszczane głównie w blokach mieszkalnych na setkach osiedli w Polsce, eksploatowane są już od 25 do przeszło 40 lat. Wiele z nich jest obecnie zmodernizowanych w mniejszym lub większym zakresie (zwłaszcza w zakresie sterowań), przez co radykalnie zmniejszyła się liczba ich awarii. Nie zmienia to faktu, iż nadal ogromna liczba tych wyeksploatowanych urządzeń w dalszym ciągu pracuje i oczekuje na modernizację.

Każda modernizacja dźwigu związana jest ze znacznym wydatkiem dla Spółdzielni czy Wspólnoty Mieszkaniowej, stąd w pierwszej kolejności wymieniane są dźwigi osobowe z okresu produkcji przedlicencyjnej, czyli sprzed 1968 roku.

Duży wpływ na wskazanie potrzeby modernizacji dźwigów, podniesienia stopnia bezpieczeństwa i poprawienia ich niezawodności miały wytyczne Komisji Wspólnoty Europejskiej przedstawione w Zaleceniu 95/216/WE, mówiącym o:

• potrzebie zachowania szczególnego bezpieczeństwa podczas prac modernizacyjnych,

• konieczności wprowadzania drzwi i piętrowskazywaczy kabinowych,

• konieczności wymiany lin nośnych,

• sterowaniu zapewniającym dokładne zatrzymywanie się kabiny na przystanku,

• przystosowaniu elementów sterowniczych dźwigu dla osób niepełnosprawnych,

• zabezpieczeniu otworu drzwiowego przy pomocy bariery świetlnej,

• konieczności stosowania chwytaczy poślizgowych w dźwigach, których prędkość nominalna jest większa niż 0,6m/s,

• zabezpieczeniu przed niekontrolowanym ruchem kabiny w górę,

• konieczności wprowadzenia w kabinie oświetlenia awaryjnego oraz systemu telefonii alarmowej działających podczas awarii dźwigu.

W/w zalecenia określili specjaliści od techniki dźwigowej, mając na uwadze ciągłe poprawianie bezpieczeństwa eksploatowanych dźwigów. Treść zaleceń powinna być jak najszerzej brana pod uwagę podczas każdorazowego tworzenia zakresu modernizacji starego dźwigu.

Różne zakresy modernizacji dźwigów ODA

Zadaniem właściciela dźwigu jest zaplanowanie i przeprowadzenie w odpowiednim czasie jego modernizacji.

Zakres modernizacji zależy od oceny stanu technicznego dźwigu, okresu jego eksploatacji, liczby powtarzających się awarii i związanych z tym kosztów napraw bieżących, jak również od dostępnych środków finansowych przeznaczonych na modernizacje dźwigów.

W związku z powyższym można wyszczególnić cztery podstawowe kategorie modernizacji:

1. Modernizacja podstawowa dźwigu ODA - polegająca na wymianie na nowe tylko niezbędnych zespołów dźwigowych, tzn. takich, aby po zrealizowaniu modernizacji powstał dźwig o parametrach zgodnych z obowiązującymi aktualnie normami i przepisami.

2. Modernizacja kompleksowa dźwigu ODA - polegająca na wymianie starej konstrukcji dźwigu na nową, przy czym nowe podzespoły dźwigowe będą miały bardzo zbliżone parametry techniczne do tych sprzed modernizacji.

3. Modernizacja kompleksowa rozszerzona dźwigu ODA - polegająca na wymianie starego dźwigu na nowy oraz dodatkowo na polepszeniu jego parametrów użytkowych w postaci np. większej powierzchni kabiny oraz większej niż dotychczasowa szerokości drzwi. Zazwyczaj stosuje się też energooszczędną wciągarkę bezreduktorową.

4. Modernizacja kompleksowa rozszerzona dźwigu ODA – bez maszynowni – polegająca na wymianie dźwigu na nowy z napędem umieszczonym w nadszybiu i rezygnacji z pomieszczenia maszynowni. W przypadku tej kategorii modernizacji, jako napęd zawsze wykorzystywana jest energooszczędna wciągarka bezreduktorowa.

Modernizacja podstawowa dźwigu ODA

Modernizacja podstawowa o ograniczonym zakresie w zasadzie nie przewiduje jakichkolwiek prac budowlanych, ale zazwyczaj obejmuje wymianę tych elementów dźwigowych, które zalecane są przez wspomnianą wcześniej dyrektywę dźwigową.

Każda taka modernizacja przewiduje zastosowanie kabiny metalowej z drzwiami automatycznymi, wymianę zespołu napędowego i lin nośnych, zastosowanie dwukierunkowych chwytaczy i ogranicznika prędkości oraz wprowadza konstrukcję ramową przeciwwagi. Wymianie podlegają również: sterowanie i związany z nim osprzęt elektryczny oraz elementy komunikacji alarmowej. Najczęściej nie wymienia się, a jedynie przeprowadza gruntowną konserwację i regulację: prowadnic kabinowych i przeciwwagowych, drzwi przystankowych półautomatycznych i niektórych podzespołów mechanicznych.

Modernizacja kompleksowa

Zakres modernizacji kompleksowej przewiduje wymianę dźwigu na nowy w całości lub z wykorzystaniem istniejących elementów dźwigowych mało zużywających się.

Dosyć powszechnie przy tego typu modernizacji wykorzystuje się do dalszej eksploatacji istniejące prowadnice zamocowane na regulowanych wspornikach, istniejące klocki przeciwwagowe oraz stare belki nośne zespołu napędowego.

Zwykle położenie prowadnic pozostaje bez zmian, dlatego uzyskanie powiększonych wymiarów kabiny i drzwi w nowym projekcie dźwigu jest niemożliwe.

Na rysunku nr 2 przedstawiono kilka przykładów dźwigów po modernizacji z zastosowaniem różnych rodzajów drzwi kabinowych i przystankowych, do wyboru przez inwestora w zależności od jego potrzeb.

Należy zwrócić uwagę na to, jak typ drzwi związany z chęcią pozyskania jak największej ich szerokości wpływa na wymiar głębokości kabiny. Niemal w każdym przypadku wymiar ten jest mniejszy od wymiaru sprzed modernizacji.

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest obowiązek stosowania drzwi w kabinie. Zwłaszcza zastosowanie drzwi 3-panelowych teleskopowych, pozwalające na uzyskanie szerokości drzwi 800mm powoduje, że głębokość kabiny zmniejsza się do wymiaru 1120mm.

Główną zaletą tego typu modernizacji jest mały zakres prac budowlanych i brak prac montażowych w zakresie instalowania prowadnic. Zmianie nie ulegają otwory drzwiowe w murze i otwory linowe w płycie maszynowni. Dodatkowo - pozostają słupki betonowe w maszynowni.

Modernizacja kompleksowa rozszerzona

Zakres modernizacji rozszerzonej obejmuje nie tylko wymianę dźwigu starego na nowy, ale również dodatkowe działania polepszające parametry użytkowe urządzenia, tzn. umożliwiające uzyskanie większych wymiarów kabiny i drzwi.

Na rysunku nr 3 przedstawiono przykładowy projekt dźwigu ODA po modernizacji rozszerzonej. Wymiary kabiny powinny zadowolić każdego inwestora, ponieważ są większe od dotychczasowych.

Niedogodnością tej metody modernizacji jest fakt, że istniejące klocki przeciwwagi o długości 700mm należy skrócić do 600mm lub zastosować nowe klocki.

Przy tego typu modernizacji zazwyczaj proponowany jest napęd bezreduktorowy i przełożenie linowe 2:1. Oszczędny energetycznie napęd główny umieszczony w górnej maszynowni po części rekompensuje koszt jego zakupu. Pozyskujemy więc dźwig wygodny, cichobieżny i tańszy w eksploatacji. Dobra jakość nowoczesnych podzespołów zastosowanych w tego typu konstrukcji dźwigu zapewnia, że urządzenie dźwigowe jest bezpieczne i bezawaryjne.

Modernizacja kompleksowa rozszerzona – dźwig bez maszynowni

Na rysunku nr 4 przedstawiono najbardziej nowoczesny i najbardziej przyszłościowy rodzaj zmodernizowanego dźwigu typu ODA. Mimo różnych opinii, zarówno dobrych jak i tych niepochlebnych, na temat dźwigów bez maszynowni, musimy pogodzić się z faktem, że ten rodzaj dźwigu będzie w niedalekiej przyszłości wykonaniem standardowym w projektach architektonicznych nowych inwestycji, a zasady projektowania tych urządzeń będą automatycznie przenikać do konstrukcji zestawów modernizacyjnych dla starych dźwigów.

Z tego względu proponujemy rozwiązanie modernizacji dźwigu ODA z napędem umieszczonym w przestrzeni nadszybia i panelem sterowniczym zabudowanym obok drzwi przystankowych na najwyższej kondygnacji.

Za wadę takiego rozwiązania możemy uznać fakt, że w danym regionie Polski liczba oferentów na dostawę i instalację może być ograniczona, gdyż każda firma dźwigowa podejmująca się tego typu zadania musi mieć duże doświadczenie i ugruntowaną wiedzę w zakresie konstrukcji i montażu dźwigów bez maszynowni.

Ten rodzaj modernizacji ma jednak szereg zalet. Zastosowany zespół napędowy wyposażony w synchroniczny silnik wolnoobrotowy jest cichobieżny i oszczędny pod względem poboru mocy do napędu dźwigu. Do dalszej eksploatacji możemy odzyskać część elementów starego dźwigu w postaci prowadnic kabinowych i klocków przeciwwagowych. Poza zaletami konstrukcyjnymi samego urządzenia mamy dodatkowo szansę odzyskania i przeznaczenia do innych celów pomieszczenia maszynowni.

Bardzo ważną kwestią jest fakt, iż ten projekt modernizacji stwarza szansę uzyskania maksymalnych wymiarów kabiny i drzwi. Powiększone wymiary kabiny oraz zwiększona szerokości drzwi w sposób istotny dostosowują konstrukcję dźwigu do wygodnego użytkowania przez osoby niepełnosprawne.

Dźwig standardowo wyposażany jest w urządzenia do automatycznego zjazdu na najbliższy przystanek po zaniku napięcia, w celu uwolnienia pasażerów znajdujących się w kabinie. Jeśli zajdzie taka potrzeba, dźwig może mieć również zaprogramowaną funkcję zjazdu pożarowego na przystanek podstawowy.

Przedstawione powyżej informacje i rozważania na temat modernizacji popularnych w Polsce dźwigów osobowych typu ODA są ogólnie znane projektantom i przedstawicielom handlowym w firmach dźwigowych, czyli grupie dostawców zestawów modernizacyjnych do tych i podobnych urządzeń. Jednakże tematyka ta na bieżąco interesuje również administratorów budynków, będących właścicielami dźwigów – czyli ogólnie pojętych odbiorców zestawów do modernizacji. To właśnie z myślą o nich autorzy artykułu przedstawili swoje przemyślenia i uwagi na temat modernizacji dźwigów licencyjnych typu ODA.

Roman Koniuszewski

Przemysław Zams

Jarosław Kuchta

www.liftcomponents.pl

foto:
kliknij aby powiększyć
admin | dodano 2016-07-04
TAGI: magazyn Dźwig | dźwig | winda | transport bliski | urządzenia transportu bliskiego | dźwig ODA | modernizacja dźwigu